Search our journals and articles

La bibliothèque d’Ignace Batthyány par listes, inventaires et catalogues

Magazine: 4-5 / 2016
Date: 2016
Doina HENDRE BIRO
Biblioteca Batthyaneum din Alba Iulia, filială a Bibliotecii Naţionale a României
doina.hendrebiro@bibnat.ro

Abstract

Ignace Batthyány’s Library through lists, inventories and catalogues

The organizing system of the library of the Earl Bishop Ignatius Batthyány (1741-1798) preserved in Alba Iulia has on its basis three categories of documents, kept in its archives: lists, catalogues and inventories. Beside these three categories, there also exists a rich correspondence of Ignatius and his collaborators, notably Imre (Emmerich) Dàniel, his first librarian, with Canon Antonius Martonfi, his first astronomer and Canon reader Stephan Fang. The study gives rise to questions around the content, the provenance and the former owners of these books. At the same time, it serves at restoring significant references which complete the history of the library, of books and ideas, thus identifying most of the libraries reunited in the Batthyaneum.

Keywords: Ignace Batthyány, The Batthyaneum Library, lists, catalogues, inventories, 18th century, Alba Iulia

Whole article

Powered By EmbedPress

Note bibliografice

1. ABB, Correspondance  Batthyány-Dániel. “Idea regestrationis librorum A. Carolinensium. Libros omnes in tres classes dispescui: in classem theologicam, ad quam etiam ascetas, concionatores collocavi; classem philosophicam, in qua etiam erunt juristae; classem historicam”.

2. Elenchus librorum (…), Sibiu, 1782 écrite vraisemblablement par  la main de Petrus Martonffi.

3. “Petrus Martonffi, titulo coordinationis librorum in Bibliotheca, 250/ soluta 160/acceptata 160”  ABB, Lad. XXXII, D.165, 1800, Conspectus summarius, position 123.

4. ABB, Lad. LXX, Doc. 109, Alvincz, le 6 mai 1783, lettre d’Ignace Batthyány à son bibliothécaire Imre Dániel.

5. Andreea Mârza, Începutul unei legături în lumea cărţilor: Batthyany Ignác  şi Dániel Imre / Début d’une liaison dans le monde du livre entre Ignace Batthyány et Imre Dániel,  in Transilvania, 5-6/2013, p. 63-67;  Achiziţii de cărţi în spaţiul central-european. Cazul Ignác Batthyány / Acquisition des livres dans l’espace central-éuropéen. Le cas d’Ignace Batthyány,  in Revista Transilvania 5/6, 2014, p. 77-82;  Imre Dániel în slujba episcopului transilvănean Ignác Batthyány, /Imre Dàniel au service de l’évêque transylvain Ignace Batthyány, in Apulum, series Historica et patrimonium, L/2013, p. 447-476.

6. Jakó, Zsigmond, A Batthyaneum könyvtár tőrténetéböl. I. A Migazzi gyűtemény megszerzése, in Könyvtári szemle, XIII, 3, 1969, 125-129. Correspondace Ignace Batthyány – Imre Dàniel de 26 octobre 1780; de 27 juin 1781, de 4 septembre 1781, de 30 novembre 1781, de 23 janvier 1782, de 27 avril 1782 publiée de Jakó in:  Batthyány Ignác, a tudós és a tudományszervező, Erdélyi Múzeum, 1991, nr. 53, p. 7699.

7. Cölestin Wolfsgruber, Christoph Anton Kardinal Migazzi Fürsterzbischof von Wien. Saulgau (Baden-Württemberg.) Verlag von Hermann Kitz, 1890.

8. Varjú, Elemér, A gyulafehérvári Batthyány könyvtár, in Magyar Könyvszemle, 1899, p 90-91. Il a soutenu l’année 1786 comme année d’achat de la bibliothèque et le faux prix de 40.000 florins rhénans, au lieu de 12.000.

9. Migazzi a été évêque de Vàc (1756-1786) et archevêque de Vienne, entre 1757-1803, pendant vingt-neuf ans il a accomplit les deux fonctions.

10. ABB, Lad. LXXX, Doc. 102, le 23 janvier 1782.

11. ABB, Lad. LXX, Doc. 104

12. Michael Denis, Merkwürdigkeiten der Garellischen Bibliothek, Vienne, 1804.

13. Lettres adressées à Imre Dániel  en novembre 1781 et le 3 janvier 1782,  apud  Sigismund Jakó.

14. Les documents ont été étudiés et publiés par Jakó en 1969, ensuite repris et signalés par Iacob Mârza en 1982, Eva Mârza- Iacob Mârza en1995 et par Ileana Dârja en 1995 et 1998.

15. “Ego Christophorus S.R.E. Cardinalis ect., etc. bibliothecam meam secundum catalogum tribus tomis in folio comprehensam et a praefecto Bibliothecae Garellianae ad duodecim millia florenorum inter fratres aestimatam ex peculiari amicitia in excellentissimum dominum comitem Ignatium Batthyani episcopum Transylvaniae eidem in praefata summa vendo et trado ea lege, ut intra quattuor annos duodecim millia florenorum mihi persolvere teneatur, sive dein ipsos per partes, sive ad semel deposuerit. Ego autem Ignatius comes Batthyani episcopus Transylvaniae suprafatam bibliothecam omni cum gratiarum actione a Sua Eminentia in duodecim millibus florenorum accipio, atque ideo me obligo harum vigore, quod dictam summam intra quattuor annos persolvere non intermittam et absque omni defectu persolvam, atque in casum mortis meae sub hoc tempus intercedentis transfero in Suam Eminentiam debitum fratris mei comitis Antonii Batthyani in undecium millibus florenorum et aliud baronis Laurentii Radak in mille florenis; utramque cartabiancham, utprimum bibliotheca ad manus meas pervenerit, Suae Eminantiae transmittere sim obstrictus. Atque ita inter nos conclusimus et transegimus harum nostrarum vigore. In quorum fidem nomina et sigilla nostra apposuimus”. In Batthyaneum, Doc. 140, Lad. LXX.

16. Eva Mârza, Iacob Mârza,  Bibliotheca Migazziana Viennensis (Sugestii pentru o reconstituire), in Anuarul Institutului de Istorie”A.D.Xenopol”, Iaşi, XXXII, 1995, p. 239-250; Idem, “Bibliotheca Migazziana Viennensis (Anregungen zu einer möglichen Rekonstruktion)”, in Colloquia, II, 1-2, 1995, p. 74-79.

17. Ileana  Dârja, Fondul Migazzi. Surse documentare. I. Catalogul cărţilor cardinalului Christophor Migazzi. II. Indexul tipăriturilor migazziene, Ediţie prefaţată şi îngrijită de Ileana Dârja, Alba Iulia, Editura Altip, 1998. Eadem, Surse documentare III. Catalogul bibliotecii preotului Ferdinand Daniel Focky. IV.Catalogul operelor părinţilor şi scriitorilor bisericii. Texte de Ileana Dârja, Alba Iulia, Tipografia Universităţii “1 Decembrie 1918”, 1999, 233 p., 15 il.

18. Szentivány Robert, Catalogus concinnus librorum manuscriptorum Bibliothecae Batthyanyanae, Szeged, 1958, p. 14.

19. Kulcsár Petrus, Catalogus incunabulorum Bibliothecae Batthyanianae, Szeged, 1965.

20. Il s’agit bien du fragment du “Das Lorscher Evangheliar”, les évangiles selon Mathieu et Marc, IXe siècle, B.B. Ms. II 1.

21. Laventvölgyi, Lavantthal regio in Carinthia, apud Szentiványi.

22. Les manuscrits de Leoben sont notés en ocre: c’est Szentiványi qui offre l’information, sur la page 58, du livre de Varjú : Leobeni kéziratok a II. Oszlopban, 7,8, ş.a., piros számokkal jelölve.  Une information utile verifiée.

23. Szentivàny a complété en marge de la page du livre de Varjú les sources de provenance (Johannes Schleuchel de Linz (+1453) vermacht seine Bücher der Universität Acta fac. Art. Vindob. III, f. 65. Aschbacher. En crayon : Acta facultatis phil. univ. Vindob.).

24. Bunytai, A váradi püspökség története, II, k. 171 l.

25. Inscription de sur le livre de Varjú, p. 51, de Jóseph Fellner, directeur du Batthyaneum: “Collectio X tom. Számos Henckelre és Molneriusra vonatkozó  adat” – Dans la collection des documents on trouve des données sur Henckel şi Molnerius. Et plus bas une glose interlinéaire en crayon: Vajon nincs itt a nagyszebeni könyvtárának legaláb egy része?- Est-ce qu’on peut y trouver néanmoins une partie des livres de Sibiu ?

26. En latin „Libraria 24 plebanorum regalium”. Magyar Könyvszemle, 1880, p. 344 ; voir aussi dans Hradszky, A XXIV királyi város plébánosainak testvérülete/ L’union des 24 paroisses, Miskolcz, 1895, p.105.

27. Elenchus librorum qui in Bibliotheca Ecclesiae Leutschoviensis Sancti Jacobi reperiuntur.

28. Publié par Selecká en 1974, par Mârza, Mârza en 1975; par Mârza 1981; Sopko 1982; Mârza 1992/1; 1992/2; 1992/3; 1994; 1995; Monok, Selecká  en 1997; Dârja 1997/2; Dârja 2000.

29. Sopko 1982.

30. ABB (chez Jakó: Fasc. III. Nr.27, ladula 103, Alvinci uradalom Ivta / anciens Archives capitulaire de Transylvanie. Voir aussi  Eva Selecká, Stredoveká Levocská kniznica. Martin 1974.

31. Jakó Z., Batthyány Ignác, a tudós és a tudományszervező, p. 88-89.

32. Jakó Zsigmond, “Battyány Ignác, a tudós és tudományszervezö”/ Batthyány Ignác, Le savant, in Erdély Múzeum, Kolozsvárt, LIII (1991), p. 76-99; Idem, în Magyar Könyvszemle, 107 (1991) , p. 353-375; Idem, în Társadalom, egyház, müvelödes, Szeged, 1997, p. 359-382.

33. Cibinii 28a Aprilis 1781. ABB, Lad. LXX , Doc.95.

34. Iacob Mârza, “Inkunabeln in einer siebenbürgisen Bibliotheckskatalog aus dem Jahre 1774”, în Revue roumaine d’histoire, Bucureşti, XXIV, 1-2, 1985, p. 147-152.

35. Elenchus Librorum Humanisticorum Bibliothecae Regii Gymnazii Cibiniensis, publiée par Iacob Mârza en 1970.

36. ABB, Lad. XXIII, Doc. 165, 3 février 1784, Sibiu.

37. ABB, Lad. XXIV, Doc. 239, 17 septembre 1786.

38. Elenchus Librorum qui per me Infrascriptus ex mandato Excellentissimi Domini Comitis Episcopi pro usu cleri A.Carolinensis ex bibliotheca Claudiopolitana excerpti sunt, ABB, Lad. XXXVII, Doc. 260.

39. Az alvinczi anabaptisták és herrenhutterek könyvei is itt vannak/ Ils y sont les livres des Anabaptistes et des Huttérites de Vinţul de Jos (…), adnotation manuscrite sur le livre de Varju, p. 59: vide: Tóth Mike: Kath.Szemle 1909, p. 10381043; Bergmann: Die Täuferbewegung im Kanton Zürich, bis 1660. Vide et. Heinsnis Nachfolger, 1916; Miskolczy: Bajtay J. Antal p. 54-58; Paulus. Protestantismus und Toleranz im 16 jahrhundert, Frieburg, 1911.

40. Zlamal Ágost, in Közművelődés, Gyulafehérvár, 1878. okt. 1.-1918. okt. 6.

41. Catalogus librorum, 1728, Ms. II 32.

42. Catalogus librorum, 1758, Ms. XI 272.

43. Lettres datées le 5 septembre 1783 et le  2 octobres 1783, un an après l’achat de la bibliothèque de Migazzi.

44. Voir la correspondance entre les deux codicologues, notamment celle qui a eu lieu entre le 20 janvier et le 11 juin 1763 pendent les études d’Ignace, à Rome. Abordée aussi dans un courte étude par Ileana  Dârja en 1997. Etude du sujet reprit recenment  par Andreea Mârza.

45. Dârja Ileana, a publié en 1998 ce catalogue, dans la revue Biblioteca şi cercetarea / La Bibliothèque et la recherche, Cluj, XXI, p. 48-61.

46. Cseresnyés Andreas, Conscriptio Bibliothecae Instituti Batthyaniani facta anno 1824, I, Ms. XI. 478, II, Ms. XI. 479.

Bibliografie

Dârja, Ileana, Fondul Migazzi. Surse documentare. I. Catalogul cărţilor cardinalului Christophor Migazzi. II. Indexul tipăriturilor migazziene (Migazzi fund. Documentary sources. I. Books catalog of cardinal Christopher Migazzi. II. The  index of  prints), Ediţie prefaţată şi îngrijită de Ileana Dârja, Alba Iulia, Editura Altip, 1998.

Dârja, Ileana, Surse documentare III. Catalogul bibliotecii preotului Ferdinand Daniel Focky. IV. Catalogul operelor părinţilor şi scriitorilor bisericii (Documentary sources III. Library catalog of priest Daniel Focky. IV. The catalog of the works of fathers and church writers),
Texte Ileana Dârja, Alba Iulia, Tipografia Universităţii “1 Decembrie 1918”, 1999.

Jákó, Zsigmond, A Batthyaneum könyvtár tőrténetéböl. I. A Migazzi gyűtemény megszerzése (The history of Batthyaneum Library. The acquisition of the collection I Migazzi), în  Könyvtári szemle, XIII, 3/1969.

Jakó, Zsigmond, Battyány Ignác, a tudós és tudományszervezö ( Batthyány Ignác, the erudite), în Erdély Múzeum, Kolozsvárt, LIII/1991, în Magyar Könyvszemle, 107/1991, în Társadalom, egyház, müvelödes (Society, church, community), Szeged, 1997.

Kulcsár, Petrus, Catalogus incunabulorum Bibliothecae Batthyanianae (Batthyaneum Library’s catalog of incunabula), Szeged, 1965.

Mârza, Andreea, Achiziţii de cărţi în spaţiul centraleuropean. Cazul Ignác Batthyány (Purchases of books in Central Europe. The case of Ignác Batthyány), în Revista Transilvania, 5-6/2014.

Mârza, Andreea, Imre Dániel în slujba episcopului transilvănean Ignác Batthyány (Imre Dániel  in the service of  transylvanian bishop Ignác Batthyány), în Apulum, 50/2013.

Mârza, Andreea, Începutul unei legături în lumea cărţilor: Batthyány Ignác şi Dániel Imre (The beginning of a connection in the world of books: Batthyany Ignác and Dániel Imre), în Revista Transilvania, 5-6/2013.

Mârza, Eva, Mârza, Iacob, Bibliotheca Migazziana Viennensis (Anregungen zu einer möglichen Rekonstruktion) (Bibliotheca Migazziana Viennensis. Suggestions for a restoration), în Colloquia, II, 1-2/1995.

Mârza, Eva, Mârza, Iacob, Bibliotheca Migazziana Viennensis (Sugestii pentru o reconstituire)(Bibliotheca Migazziana Viennensis. Suggestions for a restoration), în Anuarul Institutului de Istorie “A.D.Xenopol”, XXXII/ 1995.

Mârza, Iacob Inkunabeln in einer siebenbürgisen Bibliotheckskatalog aus dem Jahre 1774 (Incunabula from Transyulvania in a library catalog from 1774), în Revue roumaine d’histoire, Bucureşti, XXIV, 1-2/1985.

Michael, Denis, Merkwürdigkeiten der Garellischen Bibliothek (Curiosities of Garellischen Library), Vienne, 1804.

Szentiványi, Robertus, Catalogus concinnus librorum manuscriptorum Bibliothecae Batthyányanae (Annual catalog of manuscripts from Batthyaneum Library’s), Editio quarta retractata adaucta illuminata, Szeged, 1958.

Varjú, Elemér, A gyulafehérvári Batthyány Könyvtár (Batthyány’s Library in Alba Iulia), Budapest, 1899.

Wolfsgruber, Cölestin, Christoph Anton Kardinal Migazzi Fürsterzbischof von Wien (Christoph Anton Cardinal Migazzi Archbishop of Vienna), Saulgau (BadenWürttemberg.) Verlag von Hermann Kitz, 1890.